Een vriend voor als je het niet meer weet

Goedgemutst thuiskomen na een fietstocht van achttien kilometer door het donker, in de regen en met tegenwind? Kan dat? Ja, dat kan! En meer dan een prettig interview met twee bevlogen clowns van stichting miMakkus was daarvoor niet nodig. De Halm steunde de stichting onlangs met een aardige bijdrage. Carla Brouwers en Rianne van Beekveld, beter bekend als Kaat en Tonia, vertellen over hun werk als clown, als specialist op gebied van belevingsgerichte zorg. Beiden werken voor Bernezorg op locatie Cunera/De Bongerd in Heeswijk . 

Zichtbaar enthousiast

Het overdragen van de zorg voor een partner of een ouder op een zorginstelling heeft een enorme emotionele impact op alle betrokkenen. De meeste mensen denken dan niet gelijk aan een clown.  Rianne en Carla zijn zich daarvan terdege bewust. Rianne: ‘O zeker, we maken het wel eens mee dat familieleden zeggen: “Ons vader of ons moeder hoeft geen clown”. Maar als ze dan gezien hebben wat we doen, zeggen ze “Hee, dat is bijzonder” en zijn zichtbaar enthousiast.’ 

Belevingsgerichte zorg

Rianne meent dat we in onze snelle tijd wel eens aan de medemens voorbijlopen. Daarom staan miMakkers als zij en Carla juist stil bij die mensen die dat het meest treft, mensen met dementie, en zoeken contact hen door het geven van intensieve aandacht. Rianne: ‘Je komt met mensen in contact via de zintuigen. Het is voor ons iedere keer weer een opgave om uit te vinden op welke manier, via welke van de vijf zintuigen, wij contact kunnen maken met onze bewoners. Soms gaat dat met muziek of praten, soms met kleine aanrakingen en andere keren weer via de ogen.'

Jebberen

‘Het kleinste teken van menselijk contact is voor mij minstens zo waardevol als een uitbundig ‘Hoi!’ in het voorbijgaan op de gang’, vult Carla aan. ‘We werken eigenlijk zonder woorden, vaak zeggen we helemaal niks.’ Toch lijkt het er wel eens op dat er hele gesprekken worden gevoerd. Rianne: ‘Sommige bewoners kun je niet verstaan, maar denken dat ze wel verstaanbaar zijn. Dit noemen we jebberen. En wij jebberen dan vrolijk mee.’ Carla schiet in de lach: ‘Pas begon ik tegen een bewoner te jebberen. Na een paar tellen zegt deze: “Wat zeg je nou allemaal, ik versta d’r niks van.”‘ 

Confrontatie

Carla werkt alweer acht jaar als miMakker; ze is er een van de eerste lichting. De opleiding duurt twee jaar. ‘Tijdens de eerste lessen moest ik leren binnenkomen’, zegt ze. ‘En dan moest je daar echt staan, zo van “hier ben ik”. Ik wou er na de eerste lesdag al mee stoppen.’ Rianne, miMakker sinds zes jaar, zit op het puntje van haar stoel en knikt bevestigend: ‘De opleiding is een vooral een confrontatie met jezelf. Je wordt er een ander mens door.’ 

Clownsbril

Carla zegt het clownspak nodig te hebben voor het werk. Op verzoek van familieleden probeerde Rianne zegt het onlangs zonder: ‘Het lukte. Ik denk dat ik het clown-zijn altijd bij me draag.’ Ze dragen allebei, zoals ze zelf zeggen, een clownsbril: ze hebben geleerd mensen anders te benaderen door anders en vooral positief te kijken. ‘Zoeken naar wat nog wel mogelijk is, de hoop daarop niet opgeven’, vat Carla samen. 

Workshop

Toch is het clownspak ook een soort van excuus om tijdens hun werk met de bewoners niet door zorgverlenende collega’s gestoord te worden, omdat daarvoor volstrekte concentratie vereist is. Sommige collega’s vinden dat wel eens lastig. Daarom zullen Kaat en Tonia de donatie die miMakkus van De Halm ontving, besteden aan een workshop voor belevingsgerichte zorg voor hun collega’s bij Cunera. ‘We willen graag dat ze begrijpen waarmee we bezig zijn.’