Biologisch telen met een boerenhart

(Een gesprek met Gerard Traa van Brabants Landschap)

Wat van verre komt, mag dan wel lekker zijn, zoals het spreekwoord zegt, maar is niet per se lekkerder. Graanpletterij De Halm haalt zijn grondstoffen het liefst zo dicht mogelijk bij huis. Zo levert stichting Brabants Landschap al sinds jaar en dag granen aan De Halm. De drijvende kracht achter de relatie met De Halm is hun terreinbeheerder, Gerard Traa. En dat we gerust kunnen spreken van een duurzame relatie bleek uit het gesprek dat we met hem hadden op een van de spaarzame rustige momenten in de voorbereidingen op de zaaitijd.

Het is koud buiten en er staat een stevige droge wind. Gerard Traa kijkt even het raam uit en zegt dan: ‘Schraal weer maakt de grond schraal.’ Oftewel, een droge lucht droogt de akkers zodat spoedig inzaaien mogelijk wordt. ‘Een droge maart is geld waard, als ’t in april maar regenen wil,’ leert hij ons. Hoe eerder ingezaaid hoe beter. Het vergroot de kansen op een hogere opbrengst. Maar dan moet het weer wel meewerken.

Een goed inzicht in weersinvloeden en bodemgesteldheid is wezenlijk voor biologische teelt. Je kunt het niet half doen. Of zoals Gerard het zegt: ‘Je moet een boerenhart hebben.’ Zelf kreeg hij dat van huis uit mee en ontwikkelde het verder in de nu al bijna dertig jaren die hij bij Brabants Landschap werkt: ‘Ik heb van mijn hobby mijn werk gemaakt.’

Foto: Gerard Traa op kantoor bij De Halm.

Brabants Landschap

Al vanaf 1932 zet Brabants Landschap zich in voor het behoud van natuur- en landschapsschoon in Noord-Brabant. Verspreid over de provincie heeft de stichting zo’n 16.500 hectare in eigendom en beheer. Al hun percelen liggen in de Ecologische Hoofdstructuur (EHS), waarvoor gestreefd wordt naar een zo groot mogelijke biodiversiteit. ‘We zetten in op diersoorten die hoge eisen stellen aan hun leefgebied. Denk hierbij aan boomkikker, das en geelgors’, zegt Gerard.

‘Wij beheren niet alleen maar bossen. De meeste van onze gronden hebben van oudsher landbouwbestemming en hebben daarom een cultuurhistorische waarde. Sommige percelen zijn al 500 jaar in gebruik voor de landbouw.’ Een fraai voorbeeld van zo’n oud landbouwperceel is de recent aangekochte bolle akker nabij kasteel Heeswijk.

Biologische akkerbouw

Omdat er hoge eisen worden gesteld aan beheer en gebruik van deze cultuurhistorische akkers, is biologische teelt een logisch gevolg. Dit betekent echter dat kunstgrepen zoals bestrijdingsmiddelen en kunstmest uit den boze zijn. En dat maakt ingrijpen en bijsturen lastig. ‘Het gewas moet zelf het onkruid onderdrukken’, zegt Gerard. Daarom is inzaaien op het juiste moment cruciaal. En natuurlijk helpt een uitgekiende bemesting het prille gewas daarna een handje: ‘In het voorjaar bemesten en dan brult het eruit. Het liefst hebben we stalmest, van biologische boeren uiteraard.’

‘We maken een goed product, dat zo hoog mogelijk in de markt staat, namelijk die voor menselijke consumptie’, zegt Gerard trots. ‘En dat ondanks de zandgronden en de beperkte bemesting.’ Alle haver, winterrogge en winterspelt van de 120 hectare akkerbouwland dat Gerard beheerd, gaat naar De Halm. En dat al bijna dertig jaar lang.

Foto: Ruud van den Berg van De Halm bekijkt de spelt van het Brabants Landschap.

Hoe het begon

Graanpletterij De Halm is in 1977 opgericht door Harrie van Grinsven. Hij vond dat onze voeding gezonder en dus biologisch moest. Daarbij was het van belang dat de productie de leefomgeving niet onnodig zou belasten. Gerard Traa: ‘Ik werkte nog maar een half jaar bij Het Brabants Landschap en toen werkte Harrie en ik al samen. Hij wou granen uit de regio en zodoende benaderde hij ons. Harrie is een bevlogen mens. Hij kwam altijd op zijn fiets de haver op het land inspecteren.’

‘In het begin zijn we enorm geholpen door Janus van Esch, een loonwerker die ik al kende uit mijn jeugd. Zijn enthousiasme en betrokkenheid bij ons project is van meet af aan van grote waarde geweest. Voor biologische akkerbouw moet je echt feeling hebben, en Janus heeft dat. Hij had het helemaal in zijn vingers.‘

Meer weten? Ga dan naar

www.brabantslandschap.nl.